narl Camii



Boaz iinde, engelkynde, iskelenin Beylerbeyi cihetinde ve hemen yanbanda stanbulun en ulu, en azametli nar aalarndan birinin altndadr.


Hamdullah Paa narl Camii

Hamdullah Paa ( Çnarl Camii )

174. Osmanl Sadrazam ve Kaptan- Derya Abdullah adyla da tannr.Çengelköyü iskelesi kaykçlarndan Safranbolulu Yalnzkürek Ali Daynn olu olarak dünyaya gelmi, babasnn yannda kaykçlk etmi, yllarca denize kürek sallam, yirmibe yalarnda iken saray humayum hamlaclar ocana girmi evvela saltanat kaynda, sonra tebdil kaynda kürek etmi, bu ocakta kademe kademe yükselerek 2.Mahmut’un cülusunda 1808-1809 yllar arasnda Bostanc ba olmutur. Bostanc balkta da yedi sene yüzak ile hizmet etmitir.

Vakanüvislerin o devri tasvir eden diliyle Abdullah aa erazil ve hayta güruhunun anlad dili pek iyi bildiinden gürleyen sesi hiddet, iddet ve heybetiyle ehir ekiyasn penç-i kahrnda titretmi ve halk arasnda büyük bir öhret kazanmtr. Fakat meekkat ve mihnetle geçen yllar vücudunu ypratt için arzu ettii gibi hizmet edemiyeceini görünce azlini rica etmi. ubat 1815 de maietine yetecek bir nan pare ile Çengelköyündeki evine çekilmitir. Ancak birkaç gün sonra Babakikulluu mensubuna tayin edildi. Bir sene sonra Sipahi Silahdar Aalpna tayin edilmi H.1234 ( M.1818-1819) da büyük Mirahur ve ayn yln Ramazannda Vezirlik Rütbesi ile kapan Derya olmutur. Bu vazifede de o zamanlar kabadaylklar ve türlü rezaletleri, edepsizlikleri ile mehur kalyonc neferlerini zapturapt altna almtr. Fakat tekrar hastalanm H.1236 Saferinde (M.1820) yine azlini rica etmitir. Bundan sonra Kütahya ve Afyon sancaklar kendisine verilmek suretiyle stanbul boaz sahil muhafazasna memur edilmitir. H.1238 Saferinde ( M.1822) huzur- humayuna celb edilerek kendisine mühr-ü hümayun verilmitir. Hamdullah paa devlet ilerine müdahalesiyle sadrazamlar elenceye alan nianc Halit Efendinin katli için ferman almadkça mührü hümayunu kabul edemiyeceini arz etmi, artnda srar etmesi üzerine Sultan Mahmud, Halet Efendiyi fedaya mecbur kalm, Hamdullah paa Padiahtan Halet Efendinin Konya’ya sürgün fermann aldktan sonra 10 Kasm 1822 tarihinde hac Salih Paann yerine sadrazam tayinini kabul etmitir. Arkasndada Konya Valisi Galip Paaya, ihtirasatyla devlet bünyesinde derin yaralar açm olan Halet Efendinin idam fermann göndermitir.

Sadareti zamannda, Tophanede çkan yangnda gösterdii gayret üzerine Padiahn takdirini kazanm ancak Yeniçerilerin zapt hususunda gevek davranmas sebebiyle dört aylk bir sadrazamlk görevinden sonra 10 Mart 1823 de azledilerek zmit sancak beyliine gönderildi burada hastal daha fazlalat ve 15 Aralk 1823 tarihinde vefat etti.

Bostancba Hamdullah paa dürüst, çalkan ve hayrsever bir kimse idi. Asileri ve kötü insanlar aman vermeden tepeledii için “Deli” lakab ilede mehur olmutur.

Vak’a nüvis diliyle “keçe kitab görmü, levendname okumu eski babayiitlerden, tavr levendane, tarz ebehane, edepsiz güruhun gözünü doldurmu, kendini halka iyi bildirmi cesur, sadk ve istikamet sahibi irtikap ve rüvet bilmez iffetine ve namusuna imza olunmu vir Vezire sade dil ve saf yaradllyd.” ( RAHMETULLAH ALEYH )

 

HAMDULLAH PAA ( ABDULLAH PAA )ÇINARLI CAM

Boaz içinde, Çengelköyünde, iskelenin Beylerbeyi cihetinde ve hemen yanbanda stanbul’un en ulu, en azametli çnar aaçlarndan birinin altndadr.Halk aznda o aaca nisbetle anla gelmitir.Hadikatül Cevami adl eser,  “Çengel Karyesi Mescidi” maddesi içinde u satrlar ile bahsediyor. “Mezkur Çengel Karesi skelesinde Kaptanderya Abdullah paa dahi 1932 senesinde ( 1818-1819 ) cemi-i levazmat mükemmel olarak bir camii erif binasna muvaffak olmutur. Müarun iley kariye mezbure ahalisinden bir kimsenin olu olup 1938 saferinde ( 1822 ) Sadrazam olmu ayn yl içinde azledilip zmitte vefat etmidir, ismi Hamdullah olup, Abdullah denmekle öhret bulmudur.”

Son cemaat yeri ve kadnlar magili müezzin maksuresi olmayan adeta geniçce bir oda halinde küçük bir Camidir, Müstakil planl olup, dört kagir duvar üzerine çekilmi kiremit örtülü ahap bir çatdan ibarettir. Bodur ahap minaresi çatnn bir köesine kondurulmu olup 1964 Temmuzunda filiz yeiline boyanm bulunuyordu.

Ulu çnarn ulu dallarnn alt bir meydanck olup, Mescidin bu meydanca açlan kapusundan hemen ibadet sahnna girilir. En geride ahap bir set üstü Müezzin maksuresi hizmetini görür. Caminin meydana bakan cephesinin bir köesinde klasik uslup da kitabesiz bir akar çeme ile cami kapusu arasnada be adet abdest musluu konmutur. Kapudan girilince hemen soldan iki iki küçük ahap merdivenle minareye çklr ki bu merdivenlerden ikincisi akuuli denilecek kadar gayet dik konmu çubuk basamakl bir merdivendir.

Bu camicik ilk olarak 1835 tarihinde restore edilmi, 1963 ylnda bata nebolulu Hac Mustafa Telli olmak üzere halknda yardm ile tamir görmü olup kapusunada bir marangoz para almadan yapmtr.Ba’dehu 1970 de Camiye mam olarak tayn edilen Kemahl Nurettin Meneke zamannda Caminin çevresindeki igal olunan yerler yedi senelik bir çabadan sonra temizlenip Cami 73 (m2) metre kareden, 170(m2) metre kareye mamn öncülüünde hayrsever cemaatn destei ile büyümü olup, minaresi saç, erefesi de çinko ile kaplanmtr.

Çnarl Camii köyiçinden görülmez küçük yaps ve bodur minaresiyle bir sra dükkann ardnda kalmtr.Meydanca dolaysyla camiye iki aralk sokaktan gidilir ki, isimleri Çnarl Camii soka ve Pazarkay sokadr.

Ulu Çnar denize doru uzanm alt dal üçer dörder adm arayla sekiz dokuz iri kütük üstünde durmaktadr.Ömrü belki de on asr am olan ve hala hayatiyetini muhafaza edip bahar mevsiminde yeeren bu tarihi çnarn arkasnda bostanc ba Abdullah aann (paann) hayr eseri irin bir Mescit bulunmaktadr ki, zikrettiimiz üzere H.1934 ( M.1819) da na edilmitir.Bu camii meydancn bir kenarn dolduran krmz a boyal eski bir ahap yal ile yattr.Bu yal deli Abdullah paann hatta belkide babas Yalnzkürek Ali Daynn yalsdr.