Katibim skdar



skdara Gider ken



Katibim skdar

Türkünün tamamnn sözleri öyledir:


Üsküdar’a gider iken ald da bir yamur
kâtibimin setresi uzun, etei çamur
kâtip benim ben kâtibin el ne karr
kâtibime srmal ceket ne güzel yarar
Üsküdar’a gider iken köe ba bakkal
elinde kalem döker rakam
kâtip benim ben kâtibin el ne karr
kâtibime kolal da gömlek ne güzel yarar
kâtibimin elinde kanarya kafesi
dar kalba vurmu kâtibin fesi
kâtip evlenecek çoktur hevesi
kâtip benim ben kâtibin el ne karr
kâtibime kolal da gömlek ne güzel yarar
Üsküdar’a gider iken bir mendil buldum
mendilin içine lokum doldurdum
kâtibimi arar iken yanmda buldum
kâtip benim ben kâtibin el ne karr
kâtibime kokulu da gömlek ne güzel yarar
kâtip kol kol olmu çayrda gezer
kâtibimin sözleri barm ezer
kâtibimin mektuplar cebimde gezer
kâtip benim ben kâtibin el ne karr
kâtibime kolal da gömlek ne güzel yarar
Üsküdar’a gider iken bohçam tututu
kordonum kesildi, saatim dütü
Üsküdar çapknlar peime dütü
kâtip benim ben kâtibin el ne karr
kâtibime kolal da gömlek ne güzel yarar
Üsküdar’dan stanbul’a geçen kayklar
kâtibim oturmu fndk ayklar
kâtip rüyasnda beni sayklar
kâtip benim ben kâtibin el ne karr
kâtibime kolal da gömlek ne güzel yarar…


Bu ark, türkü konusunda türlü rivayetler ortaya atlmaktadr. Türkünün besteleyicilerinden biri olan Nuri Halil Poyraz ark hakknda unlar iletmektedir:

‘stanbul radyosunun yllarca sinyal müzii olan Kâtibim türküsü, Kirim harbi içinde, Abdülmecit zamannda çkmtr. kinci Mahmut devrinde askerlere Avrupai kyafetler giydirilmis ancak sivil memurlar bu konuda serbest braklmlardr. Abdülmecit, stanbul içindeki her memura setre ve pantolon giydirdi, mutaassp kesim de bu olay dillerine dolayp ‘Gâvur mukallitlii’ dediler ve pantolonla soka çkmay iç donuyla çkmakla bir tuttular, özellikle de genç, eli yüzü düzgün kâtipler büsbütün dillere dütüler. Kirim harbinde müttefikimiz olan ngilizlerle Selimiye Klas hastane olarak tahsis edilmitir. ngiliz ordusundaki skoç alayn ksa eteklerle gören halk bu askerlere ‘donsuz asker’ lakabn takmt. Bu alay ark’a hareket ederken, bir skoçyal bestekâr bu birlik için bir mars besteledi. Bir stanbul külhanisi de Selimiye Klasnn Üsküdar yolu üzerinde olmasndan esinlenerek ve ‘donsuz asker’ler için yazlan marn müziini kullanmak kâtiplerle dalga geçmek için ‘Üsküdar’a giderken…’ türküsünü yazd. Daha sonralar çalgl küçük konsol saatleri çkt. Bu saatler ilk olarak Türkiye’ye skoçya’dan geldi ve skoçlar bu saatlere ayni marn müziini koymulard. Bu saatler stanbul’da ‘Kâtibim Türkülü Saat’ adi altnda satld ve neredeyse almayan kalmad.’
Bu izaha göre Kâtibim aslnda bir skoç mardr. ‘Donsuz’ skoçlar gören halk ‘donsuz’ kâtiplerle alay etmek için bu türküyü, ‘donsuz’larin maryla, yazm… Ama baka rivayetlerde var. Bazlarna göre bu ark aslnda bir ‘Sefarad’ müzii.

Haldun Dursunoglu söyle bir bilgi aktarm bir yazsnda:

(…)’Kukusuz albümde dikkatimi ilk çeken parça “Sacred Shabbat” oldu. Yani Mukaddes abat*. Senelerdir, belki de yüzyllardr “Kâtibim” veya “Üsküdar’a gider iken” ismiyle bildiimiz, severek elik ettiimiz, setresi uzun, etei de çamur olan ‘Kâtibimin, Mukaddes abat’a olan dönüümü ilgi çekiciydi dorusu. Biraz kzarak dinlemeye baladm ilk bata bu enstrümantal müzii. Çünkü albümün içerisindeki bilgi kitapçnda “Kâtibim” için ‘Müzik: Geleneksel’ yazyordu ve aranjman da Mckennitt’e ait gözüküyordu.

Oysa “Kâtibim” için elimizde yeterli bir belge ve bilgi yoktu. Bu müziin bir Türk bestesi olduu sadece bir söylentiden ibaret neticede. Kitapçkta verilen bilgiye göre de bu eser, 11. ve 12. yüzyllar arasnda bestelenmi yahut icra edilmie benziyor. Endülüs Yahudilerinin yani sefaradlarn, zamanede mek ettikleri arklar içeren bir albümden bahsediyor kitapçkta. Burada da “Kâtibimin aslnda sefarad eseri olduuna deiniliyor bir bakma.

Loreena Mckennitt’in “Kâtibimin melodisini ilk duyduu albüm, Eduardo Paniagua ve Jorge Rozemblum’un hazrladklar Morada del Corazón adndaki çalma. Hemen bu albümün içeriini inceleme ihtiyac duydum. Mckennitt’in Mukaddes abat diye albümünde yer verdii eser, burada Sábado Sagrado ismiyle yer alyor. Yani “Mukaddes abat”.

Sábado Sagrado isimli o eserin hemen yanna not düülmü. “Judería De La Región Otomana” yani Osmanl hâkimiyetindeki Yahudi bölgesine ait’….
Bir baka rivayet ise söyle:

Kimilerince 1854 ylnda Krm Harbi dolaysyla Üsküdar’da konaklayan askerlerin dilinden dümeyen bir halk arksnn müziinden alnma, kimilerince Üsküdar halk kültürünün bir parças olan Kâtip Aziz Bey ve kendisini görmek için kafesli pencerelere koan kzlarn 19. yüzyldaki sevdalarnn arks…
Rivayetler daha bitmedi. Bir de Halide Edip Advar’n aktardklar var. Ona göre bu ark zengin dul bir bayan ile bir kâtibin hikâyesini anlatyor. Dul kadn, kâtibe olan aknda ötürü, kâtibin ikinci esi olmay teklif ediyor. Kâtibin esi bunu dul kadnn serveti hesaba katarak kabul ediyor. Sonunda dul bayan kâtibin ikinci esi oluyor…
Bu tartmalar arknn kökenine dair rivayetler. Bir de hangi milletin mali olduu sorusu var… Yunanllar ‘Apo tin Athina’ (Atina’dan Pire’ye), Srplar ‘Ruse kose, curo, imaš’ (Sar saçlarn var, kz!), Bulgarlar ise ‘Jassen messetz wetsch isgrijawa’ (te apaçk bir ay douyor) diye biliiyor bu arky, daha dorusu müzii…
Adela Peeva o muazzam film/belgeselinde iste bunu aratryor. Bu ark kimin? Hikâye Istanbul’da baslar. Balkan ülkelerinden arkadalar oturup konumaktadr. Sonra bir ark çalar, Kâtibim arks… Herkes kendi dilinde arkya eslik eder ve arky tek bana sahiplenmeye kalkr. Adela Peeva bu muhteem arknn peine düer…
Bosna, Bulgaristan, Yunanistan, Srbistan, Arnavutluk, Makedonya ve Türkiye’yi gezerek aratrr arknn kökenini.

Ama ortada bir gerçek var… Bu ark sadece Türk’ün,  sadece Yunann,  sadece Bulgarlarn,  sadece Arnavut’un,  sadece Bosnak'n, sadece Makedon’un arks deil… Bu tüm Balkanlarn arkisi… Bu Osmanlnn ahalisinin arks… Bu acsyla, tatlsyla Osmanlnn arkisi… Kann gövdeyi götürdügü Balkanlarn umut melodisi…
Ama sadece Balkanlarnda deil bu ark. 1950’li yllarda Eartha Kitt’te seslendirmitir bu arky. Ve bu arknn ünü tüm dünyaya yaylmtr. Hatta Brooklyn Funk Essentials ’in yorumunu Avrupa’da dinlememi, duymam biri yoktur sanrm… Çünkü Türkiye ile güzel eyler ekranlarda anlatldnda müzik olarak Brooklyn Funk Essentials ’in ‘Kâtibim’ yorumu anlatlanlara eslik ediyor…
Sanrm bu arky tek basmza sahiplenme çabas hiç adaletli olmuyor… Varsn bu ark tüm Balkanlarn olsun… Varsn bu ark tüm dünyann olsun…