Çengelköy



Çengelköy; İstanbul’un Üsküdar ilçesine bağlı, Vaniköy ile Beylerbeyi arasındaki semtidir.


Çengelköy

İstanbul’un ilçesi Üsküdar’ın İstanbul Boğazı’na kıyısı olan semtidir. Vaniköy ile Beylerbeyi arasında kalır. Salatalığı, Çınar Altı çay bahçesi, yalıları ve Boğaz’a nazır lüks villalarıyla ünlüdür.

Çengelköy

 

Çengelköy nerededir? 

 

Çengelköy; İstanbul’un Üsküdar ilçesine bağlı, Vaniköy ile Beylerbeyi arasındaki semtidir.

 

Çengelköyün tarihçesi nedir?

 

Osmanlı döneminde üst tabaka insanlarının akıl hastaları bu bölgede yer alan yalılarda tedavi edilirdi. 1960’lı yıllarda çoğunlukla Çengelköy’de Rumlar ikamet ederdi. Çengelköy’de salatalık ağırlıklı olmak üzere birçok sebze ve meyve yetiştiriciliği yapılırdı. Bu semte ilk olarak Protos Diskos adı verildi. 

 

Birinci Koy anlamına gelen bu isim daha sonra Ta Metanias olarak değiştirildi. Bunun sebebi ise şudur: Fakir ailelerin kızları daha önceleri bu bölgeye fuhuş yaptırmak amacıyla getirilirdi.  İmparatoriçe Malabora bu pazarlığa karşı olduğu için pazarlanan kadınları Ta Metanias manastırında toplayıp, tövbekar olmalarını istedi. Bunun üzerine semt Ta Metanias adını aldı. MS 5.yy’da Malabora’nın yeğeni 9. Justinianos kendini halka sevdirmek için birçok inşaat çalışmaları yaptı. Patrikliğe verilen unvan olan Singelköy adını aldı. Bu adı almasının sebebi ise 11.asrın başlarında bölgede Tanrı yolunda gelişmelerin olmasıdır. İstanbul’un fethinden sonra ise Çengelköy adını aldı. Çenk Farsça savaş demektir.  Başka bir rivayete göre ise Sultan Mehmet’in bölgede denizden çıkardığı çengelden dolayı adının Çengelköy olduğu bilinir.

 

Çengelköy’de yaşam ise 17.yy’da Lale Devri ile başladı. Nüfusun çoğunluğunu Rumlar ve Ermeniler oluşturdu. Bizans döneminde ise 9. Justinianos, Aziz Mikhael ve Aziz Theosyus adlarında 2 kilise yaptı. Aya Pania Kilisesi, Aya Yorgi kilisesi de bu dönem içerisinde yapılan yapılardandı.

 

Çengelköy’ün mahalleleri hangileridir?

 

Sınırları içinde Bahçelievler, Emek, Güzeltepe, Hasippaşa, Havuzbaşı, Kuleli, Mehmet Akif Ersoy olmak üzere toplam 7 mahalleye sahiptir. 


Çengelköy’de yer alan camiler hangileridir, ne zaman yapılmıştır?

 

Hacı Ömer Efendi Cami: Kaptan-ı Derya Seydi Ali Paşa Sokağı üzerinde yer alır. Hamdullah Paşa Cami’ne yakındır. Hayırsever olarak bilinen Hacı Ömer tarafından yapıldığı söylenir. Havı Ömer’in mezarı caminin haziresinde bulunur. 18. yüzyıl içinde I. Mahmud’un annesi Saliha Sultan tarafından minberi ve tuğla minaresi eklenir. 1878 yılında çıkan bir yangın sonucu yanmış ve daha sonra II. Abdülhamid döneminde Çengelköy halkı tarafından tekrar yaptırıldı. Girişi, duvarları, mihrap nişi ve vaaz kürsüsü 1980 yılında yapıldığı söylenir. Dikdörtgen planlı ve ahşap kaplamalı olan cami, kiremitli kırma çatı ile üzeri örtülüdür. Kıble duvarında pencere yoktur. 1800’lü yıllara ait levhalar ve süslemeler yer alır. 2005 yılında Üsküdar Belediyesi, kentsel dönüşüm projesi kapsamında Hacı Ömer Cami’ni restore etmiş ve hizmete açmıştır.

 

Kerime Hatun Cami: 1068 yılında Kapıağası Ahmet Ağa tarafından yaptırıldığı söylenir. Ahmet Ağa, ölen annesi Kerime Hatun için yaptırdığı bu caminin minaresi sağ taraftadır.

 

Şeyh Ahmet Efendi Tekkesi: Çengelköy’ün zenginlerinden İbrahim Efendi’nin kızı Adviye Hanım, Bedevi  Şeyh Ahmet Efendi ile evlenir. Adviye Hanım, kocası için Çengelköy’de bir tekke yaptırır. Yapımı 19.yy’a denk gelir. 1990 yılında Şeyh Ahmet Efendi Tekkesi onarılarak hizmete açılır.

 

Kaymak Mustafa Paşa Cami: Kaymak Mustafa Paşa tarafından yaptırılan bu cami, Kuleli bölgesinde yer alır. Denize sıfır bir konumda bulunur.

 

Çınarlı Cami(Abdullah Paşa Cami): Çınarlı Cami sokağının arka tarafında yer alan bu camiyi Abdullah Paşa 1818 yılında yaptırır. Caminin önünde İstanbul’un en yaşlı çınar ağacı yer aldığı için adı Çınarlı Cami olarak bilinir.

 

Çengelköy’de yer alan çeşmeler hangileridir ve ne zaman yapılmıştır?

 

Kavas Ahmed Ağa Çeşmesi: İskele meydanında yer alan bu çeşme, dört yüzlüdür.

 

Kavvas Başı Çeşmesi: Hacı Ömer Efendi Cami’nin yanında yer alan bu çeşme, Sadr-ı azam Mehmed Hüsrev Paşa`nın kavvas başı (hicri) 1270 (miladi) 1853 yılında yaptırıldı.

 

Hadice Sultan Çeşmesi: Yenimahalle’de bulunan çeşme, 1825 yılında yaptırıldı. Yaptıran kişi ise Hadice Sultan adında bir hayırsever olarak bilinir.

Çengelköy

Eski Hamam Çeşmesi

 

 

Hamam Çeşmesi: Arkasında su hazinesi ve savağı olan çeşme, Hamam sokakta yer alır. Som mermerden yapılmıştır. Bu taş kabartılarak süslenmiştir. Gürcü Kör Yusuf Ziya-ed-din Paşa’nın yaptırdığı bilinen çeşmede Sultan Abd-ül-Aziz`in tuğrası bulunur.

 

Kaymak Mustafa Paşa Çeşmesi: Nevşehirli İbrahim Paşanın isteği üzerine damadı Kaymaklı Mustafa Paşa yaptırmıştır.

 

Diğer çeşmeler: Lahana Çeşmesi, Havuz Başı Çeşmesi, Bekar Dere Çeşmesi ve Yolcular Çeşmesi.


Çengelköy’de hangi okullar yer alıyor?

 

Çengelköy’de bulunan okullar şöyle: 4.Murat İlköğretim Okulu, Abidin Gün İlköğretim Okulu, Bahçelievler İlköğretim Okulu, Belma Güde İlköğretim Okulu, Çengelköy İlköğretim Okulu, Fatih İlköğretim Okulu, Güzeltepe İlköğretim Okulu, Kirazlı Orhon Seyfi Orhon İlköğretim Okulu, Lütfi Ercin İlköğretim Okulu, Mehmetçik İlköğretim Okulu, Talimhane İlköğretim Okulu, Taylan Doğuer İlköğretim Okulu, Kandilli Kız Lisesi, Üsküdar İmam Hatip Lisesi.

 

Çengelköy

Sadullah Paşa Yalısı


Çengelköy’deki ünlü yalılar hangileridir?

 

Çengelköy’de yer alan yalılar arasında en ünlüleri Abdullah Ağa Yalısı ve Sadullah Paşa Yalısı’dır. Sadullah Paşa Yalısı; ilk sahiplerinden biri Bağdat Valisi Hamdi Paşa’dır. Hamdi Paşa’nın borçları yüzünden Ayaşlı Esad Muhlis Paşa’ya satılmıştır. Paşanın ölümü ile yalı miras olarak paşanın oğlu Sadullah Paşa’ya kalmıştır. Yalı Osmanlı mimarisi ile yapılmıştır. Sekiz küçük oda bulunur. Bu yalı iki katlıdır.  Merkezi sofalar bulunur ayrıca ikinci katında sofa, beyzi ve kubbelidir. 350 metrekarelik bir alanı kapsar.

emlak ansiklopedisi...