ABDÜLAZİZ EFENDİ, HEKİMBAŞI



ABDÜLAZİZ EFENDİ, HEKİMBAŞI : (1736-1783) Türk hekimlik tarihinin önemli simalarından; edebiyatçı ve mûsıkîşinas


ABDÜLAZİZ EFENDİ, HEKİMBAŞI

ABDÜLAZİZ EFENDİ, HEKİMBAŞI

(1736-1783)
Türk hekimlik tarihinin önemli simalarından; edebiyatçı ve mûsıkîşinas. İstanbul’da doğdu (1736). Babası tarihçi Mehmed Subhi Efendi’ye nisbetle Subhizâde lakabıyla şöhret bulmuştur. Medrese öğreniminin ardından çalışmalarını tıp sahasına yönlendirdi; saraya alınarak saray hekimleri arasına girdi. 1757’de müderris oldu ve bu vazifesini uzun süre devam ettirdi. Getirildiği hekimbaşılık görevinden bir yılı doldurmadan azledildi (1776). 1782’de Kudüs payesiyle Üsküdar mevleviyetine tayin edildi, ertesi yıl İstanköy’de vefat etti. Arapça ve Farsça’nın yanı sıra Latince, İtalyanca ve Fransızca biliyordu. Özellikle tıp alanında yaptığı tercümelerle Batı’daki hekimlik çalışmalarını tanıttı. Herman Boarhaave’nin Aphorismi de Cognoscendis et Curandis Morbis in Usum Doctrinae Domesticae Digesti adlı eserini Kıtaâtü nekâve fî tercemeti kelimâtı Boerhâve; Ali b. Muhammed eş-Şerif el-Bekri’nin astrolojiye dair Burhânü’l-kifâye’sini Terceme-i Burhânü’l kifâye ve Alâeddin Alişah b. Kâsım el-Hârizmî’nin astrolojiye dair Eşcâr ü Esmâr’ını Terceme-i Eşcâr ü Esmâr adıyla tercüme etti; Türk hekimlik tarihinin önemli simaları arasında yer aldı. “Aziz” mahlası ile yazdığı Türkçe ve Farsça şiirlerinden meydana gelen mürettep divanı ve besteleriyle edebiyat ve mûsıkî sahasındaki kudretini ortaya koymuş, günümüze altı bestesinin notası ulaşmıştır. İçerisinde makam ve usul bilgilerinin de yer aldığı “Mecmûatü’l-letâif sandûkatü’l- maârif” adlı Güfte Mecmuasını kaleme aldı

(İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, TY, nr.3866).


Kaynakça:

Osman Şevki [Uludağ], Beşbuçuk Asırlık Türk Tababet
Tarihi, İstanbul 1341, s. 164-165, 178; Suphi Ezgi, Nazari-
Ameli Türk Mûsıkîsi, İstanbul 1935-1940, II, 21-23; IV
122-123; Sadettin Nüzhet Ergun, Türk Şairleri, İstanbul, ts., II,
629-631; Veli Behçet Kurdoğlu, Şair Tabibler, İstanbul 1967, s.
224-227; Haydar Sanal, Mehter Mûsıkîsi, İstanbul 1964, s. 39-
40, 43-44; Ayşegül Demirhan Erdemir - Nuri Özcan, “Abdülaziz
Efendi, Hekimbaşı”, DİA, I, 190-191.
e46; NURİ ÖZCAN

üsküdarbelediyesi'nden alıntıdır.