ÜSKÜDAR ARABALI VAPUR SUHULET



19.yüzyılın sonlarında dünya’da gemi inşası ve gemi işletmeciliği konusunda en gelişmiş ülke İngiltere idi.


ÜSKÜDAR ARABALI VAPUR SUHULET

19.yüzyılın sonlarında dünya’da gemi inşası ve gemi işletmeciliği konusunda en gelişmiş ülke İngiltere idi. Londra’da bile arabalı vapur bilinmiyor ve kullanılmıyordu. Zira Times nehri üzerinde arabalı mal taşımacılığı çok önem arz etmiyordu. Halbuki İstanbul Boğazı’nın iki yakası arasında mal, araba, askeri topların taşınması gerekiyordu. Diğer ülkelerdeki basit sistemler İstanbul’da kullanılamıyordu. Zira İstanbul Boğazı’nda akıntı çok güçlü idi.


Hüseyin Haki Efendi o zamana kadar gemicilik tarihi için ilginç çözümleri ve yenilikleri olan bir devlet görevlisi idi. Hüseyin Haki Efendi, İskender Efendi ve Hasköy Fabrikası sermimarı Mehmet Usta tarafından ortaklaşa olarak Suhulet tasarlandı. Bu tasarım dünyanın ilk arabalı vapurudur. Bu vapurun en önemli özelliği her iki yönde de kapakları olmasıydı. Bu inip kalkan kapaklar sayesinde vapura her iki yönden de binilebiliyordu. Bu sayede vapur lüzumsuz manevralardan kurtuluyordu. Ayrıca atlı arabalar bindikleri gibi aynı yönde vapurdan iniyorlardı. Atlı arabaların geri gitme imkanı pek yoktu.

Bu güzel proje Osmanlı Tersanelerinin bu tür bir gemi yapacak kapasitesi olmadığı için 1871 tarihinde Londra’daki Maudslay Sons & Fields tersanesine sipariş edildi.  Teknesi saçla kaplı, 555 gross tonluk bir vapurdu. Uzunluğu 45.7 metre, genişliği 8.5 metre, su kesimi 3.1 metreydi. 450 beygir gücünde, tek silindirli compound buhar makinesi ile saatte 7 mil hıza ulaşıyordu. Gemi aynı yıl bitirilerek İstanbul’a yola çıkarıldı. Geminin su kesimi az ve salmasız bir tekne olduğu için Londra’dan İstanbul’a çok zor getirildi. İlk seferini Üsküdar Kabataş arasında yaptı.

İlk sefer için büyük bir tören yapıldı. İşleri bozulan kayıkçılar bu gemi için maraza çıkardılar. Ama yönetim bu işlerin olacağını düşündüğü için Şeyhülislam dairesinden fetva almıştı. İlk seferde bir Topçu Kıtası Üsküdar’a indirildi. 1930'da Hasköy Tersanesi'nde, buhar makinesi dizel motorla değiştirilmişti. Savaş günlerinde ordunun hizmetinde büyük başarılar kazandı. Uzun yıllar çalıştıktan sonra 11.05.1958'de hizmet dışı bırakıldı. 1961 yılında sökülen bu arabalı vapur 89 yıl memlekete hizmet etmesi yanında Trablus ve Çanakkale savaşlarına cephane taşımıştır.


tas-istanbul.com