ÜSKÜDARLI MEŞHURLAR



Turk hekimlik tarihinin onemli simalarından; edebiyatcı ve musıkişinas.


ÜSKÜDARLI MEŞHURLAR

ABDÜLAZİZ EFENDİ, HEKİMBAŞI
(1736-1783)
Turk hekimlik tarihinin onemli simalarından; edebiyatcı ve musıkişinas.
İstanbul’da doğdu (1736). Babası tarihci MehmedSubhi Efendi’ye nisbetle Subhizade lakabıyla şohret bulmuştur. Medrese oğreniminin
ardından calışmalarını tıp sahasına yonlendirdi; saraya alınarak saray hekimleri arasına girdi. 1757’de muderris oldu ve bu vazifesini uzun suredevam ettirdi. Getirildiği hekimbaşılık gorevinden bir yılı doldurmadan azledildi (1776).1782’de Kudus payesiyle Uskudar mevleviyetine
tayin edildi, ertesi yıl İstankoy’de vefat etti. Arapca ve Farsca’nın yanı sıra Latince, İtal-yanca ve Fransızca biliyordu. Ozellikle tıp alanında
yaptığı tercumelerle Batı’daki hekimlik çalışmalarını tanıttı. Herman Boarhaave’nin Aphorismi de Cognoscendis et Curandis Morbis in Doctrinae Domesticae Digesti adlı eserini Kıtaatu ekave fi tercemeti kelimatı Boerhave; Ali b. Muhammed eş-Şerif el-Bekri’nin astrolojiye dair
Burhanu’l-kifaye’sini Terceme-i Burhanu’l kifaye ve Alaeddin Alişah b. Kasım el-Harizmi’nin astrolojiye dair Eşcar u Esmar’ını Terceme-i Eşcar u Esmaradıyla tercume etti; Turk hekimlik tarihinin onemli simaları arasında yer aldı. “Aziz” mahlası ile yazdığı Turkce ve Farsca
şiirlerinden meydana gelen murettep divanıve besteleriyle edebiyat ve musıki sahasındaki kudretini ortaya koymuş, gunumuze altıbestesininnotası ulaşmıştır. İcerisinde makam ve usul bilgilerinin de yer aldığı “Mecmuatu’l-letaif sandukatu’l- maarif” adlı Gufte Mecmuasını kalemealdı (İstanbul Universitesi Kutuphanesi, TY, nr.
3866).
Kaynakça: Osman Şevki [Uludağ], Beşbucuk Asırlık Turk Tababet
Tarihi, İstanbul 1341, s. 164-165, 178; Suphi Ezgi, Nazari-
Ameli Turk Musıkisi, İstanbul 1935-1940, II, 21-23; IV
122-123; Sadettin Nuzhet Ergun, Turk Şairleri, İstanbul, ts., II,
629-631; Veli Behcet Kurdoğlu, Şair Tabibler, İstanbul 1967, s.
224-227; Haydar Sanal, Mehter Musıkisi, İstanbul 1964, s. 39-
40, 43-44; Ayşegul Demirhan Erdemir - Nuri Ozcan, “Abdulaziz
Efendi, Hekimbaşı”, DİA, I, 190-191
NURİ ÖZCAN