Ali fuat cebesoy



(1882-1968) Uskudar doğumlu, Milli Mucadele’nin unlu kumandanlarından


Ali fuat cebesoy

CEBESOY, ALİ FUAT

(1882-1968)

Uskudar doğumlu, Milli Mucadele’nin unlu kumandanlarından.

Uskudar Salacak’ta doğdu (1882). Babası, Buyuk Millet Meclisi’nin ilk Bayındırlık Bakanı İsmail

Fazıl Paşa, annesi Zekiye Hanım’dır. ErzincanAskeri Ruştiyesi’ni ve Saint Joseph Lisesi’ni bitirdi. Girdiği Harp Okulu’ndan 1902’de HarpAkademisi’nden 1905 yılında mezun oldu. Beyrut ve Rumeli’de gorev yaptı. Rumeli’nin ceşitli yorelerinde Bulgar ve Yunan cetelerini izledi.

Burada İttihat ve Terakki Cemiyeti mensuplarıyla ilişkileri oldu.

Roma ateşemiliterliğinde (1909-1911) bulundu. 7. Kolordu’da gorev aldı. Bu sırada Yanya

Kalesi savunmasına katıldı. 25. Tumen Kumandanı olarak I. Kanal Seferi’nde, arkasından 14.

Tumen kumandanı olarak doğu cephesinde gorev yaptı. 20. Kolordu kumandanı olarak Bi’russebi- Gazze savaşları ve Kudus savunmasında

buyuk yararlıklar gosterip generalliğe yukseldi. Mutareke sırasındaki calışmalarıyla guneyde

Milli Mucadele’nin temellerini attı. İstanbul’a giderek vatanın kurtarılması icin careler arayan

asker-sivil bircok kişi ile goruştu. Mustafa Kemal’e destek sozu vererek onun isteğiyle Ankara’ya

dondu. Amasya Tamimi ve Sivas Kongresi hazırlıklarına katkılar sağladı. Batı Anadolu

Kuva-yı Milliye kumandanı olarak milli iradenin kuvvetle yerleşmesinde buyuk rol oynadı.

İlk meclise Ankara milletvekili olarak girdi. Olağanustu yetkilerle Moskova’ya buyukelci olarak

gonderildi (1920-1922). Donuşte Meclis başkan yardımcılığı, İkinci

Ordu mufettişliği gibi gorevler ustlendi. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kurucu uyeleri

arasında yer aldı. Donemin siyasi karışıklıklarsebebiyle parti kapatıldı; uyelerinin coğu İzmir

Suikastı davasında yargılandı. Ali Fuat Paşa ile diğer Milli Mucadele liderleri beraat etti. Emekli

edilince bir sure siyasetten uzak kaldı; bazı sıkıntılar

yaşadı.Mustafa Kemal’in isteğiyle Konya’dan bağımsız milletvekili secilerek tekrar meclise girdi.

24 Mart 1939’dan itibaren CHP Konya mebusu sıfatıyla Bayındırlık (1943-1946) ve Ulaştırma

(1943-1946) bakanlığı gorevlerini yuruttu. 1948’de Meclis Başkanlığına secildi.

1950 secimlerinde Demokrat Parti Eskişehir, 1954 ve 1957 secimlerinde ise İstanbul bağımsız

milletvekili olarak meclise girdi. 1960 ihtilalinden sonra aktif siyasi hayattan cekildi. 1968’de

vefat edince vasiyeti gereği Sakarya’nın kendi adını taşıyan Alifuatpaşa kasabasında toprağa

verildi.Ailesi Uskudar Salacak’ta oturduğu icin Harp Okulu’na kaydı Ali Fuat Salacak kunyesiyle

yapılan Cebesoy, okulda tanıştıkları Mustafa Kemal’i (Ataturk) ailesiyle de tanıştırmak icin

Salacak’taki evlerine getirmiştir. Bu evde sıcak

ilgi ve yakınlık gormuş olan Mustafa Kemal, aile, anneanne Ayşe Sıdıka Hanım’ın kızı Zekiye

icin Kuzguncuk’ta yaptırdığı koşke taşınıldıktan sonra da ziyaretlerini surdurmuş, ısrarlar uzerinekoşkte yatılı misafirliğe kalmaya başlamıştır. Hafta sonu yatılı misafirlikleri uzun yıllar devametmiş, arkadaşı Ali Fuat’la beraber bu koşkte guzel gunler gecirmişlerdir. Ali Fuat Cebesoy; Birussebi-Gazze Meydan Muharebesi ve 20. Kolordu

(1938); Milli Mucadele Hatıraları (1953); Siyasi Hatıralar (1957), Sınıf Arkadaşım Ataturk

(1967) adlı kitaplarını yayımlamıştır.

Kaynakça: “Cebesoy, (Ali Fuat)”, Buyuk Larousse, İstanbul

1986, V, 2237-2238; Ayfer Ozcelik, “Cebesoy, Ali Fuat”, DİA,

VII, 194-195; Haskan, YBU, III, 1326-1327; Nedret Ebcim,

Kuzguncuk, İstanbul 2009, s. 83-88.

 ÂLİM KAHRAMAN