Salih Bozok



Uzun sure Uskudar’da yaşamış asker ve siyasetci; Ataturk’un yaveri.



Salih bozok

BOZOK, SALİH

(1881-1941)

Uzun sure Uskudar’da yaşamış asker ve

siyasetci; Ataturk’un yaveri. Selanik’te doğdu (1881). Babası Arnavut Cafer

Efendi, annesi Celebi Hanım’dır. Selanik Askeri Ruşdiyesi’ne girdi. Ataturk ve dayısı Nuri Conker

ile arkadaşlıkları bu yıllarda gelişti. 1903 yılında Harbiye’yi bitirdi, 1905’te ise Nuri Conker’in kız kardeşi Duriye Hanım’la evlendi. 1908’de İskece’den

Selanik’e gecen Bozok, 1910’da Kucuk Zabit Mektebi’ne oğretmen olarak tayin edildi.

O yıllarda, Ordu Koşku’nde (Alatini Koşku) zorunlu ikamete tabi tutulan II. Abdulhamid’e

muhafızlık yaptı. Balkan Harbi’nin başlaması uzerine, alınan emir gereği, Bozok ve arkadaşları

II. Abdulhamid’i Alman sefaretinin “Loreley”adlı yatıyla İstanbul’a getirdi ve Beylerbeyi Sarayı’na yerleştirdi. Kısa bir sure sonra da Selanik işgal edildi. Ailesi cok guc koşullar altında İstanbul’a

gelmeye muvaffak oldu. Bozok, hem kendisine hem de dayısının ailesine iki ayrı ev kiralayarak

onları Beylerbeyi Kupluce’ye yerleştirdi. Canakkale Savaşı başlayınca II. Abdulhamid’le

birlikte Bursa’ya gidip, 1915’te zaferin ardından geri donmuşlerdir. Beylerbeyi’nde bir yuzu Arabacılarsokağına diğer yuzu Beylerbeyi İskele

caddesine bakan Arnavut Zehra Hanım’a ait iki

katlı ahşap bir eve yerleştiler.Ataturk, ordu komutanlığından istifa edince

Bozok’tan da gorevini bırakmasını istemiş, o da

bunun uzerine emekliye ayrılmıştır. Sivil hayattagecim sıkıntısı cekmeye başlayınca, eski bir asker arkadaşıyla birlikte Bağlarbaşı’nda odun komur

deposu işletmeye başladı. Depo aynı zamandaAnadolu’ya gececekler icin bir toplanma ve

gizlenme yeri olarak kullanılmaktaydı. Bir sure sonra, Beylerbeyi’ndeki evi bırakıp Nakkaştepe’de

Yahudi maşatlığının karşısındaki Mehmed Bey’in koşkunun bir kısmına taşındılar. Mondros

Mutarekesi sonucu İstanbul işgal edilince tutuklanıp Bekirağa Boluğu’nde hapsedildi. Harbiye

Nezareti başyaveri Salih Omurtak’ın giri-şimleri sayesinde hapisten kurtuldu.

Daha sonra Ankara’ya gecip Ataturk’le buluşmuş ve olumune kadar da yanından hic ayrılmamıştır.

1924’te, Ataturk’un isteği uzerine İş Bankası kurucuları arasında yer aldı. 1938’de

Ataturk’un vefatı uzerine intihara kalkıştı, fakat başarılı olamadı.

Bozok, Yozgat ve Bilecik milletvekili olarak TBMM’de gorev yaptı. 25 Nisan 1941’de gecirdiği

bir kalp krizi sonrası vefat etmiş, Ankara’daki Şehitlik’te toprağa verilmiştir.

Anıları, Hep Ataturk’un Yanında adıyla, oğluCemil S. Bozok tarafından yayımlanmıştır.

Kaynakça:Cepheden Meclise (haz. Hulya Yarar-Mustafa Delialioğlu),

Ankara 1999, s. 172; Baraz, Beylerbeyi, I, 195-196; Salih

Bozok - Cemil S. Bozok, Hep Ataturk’un Yanında, İstanbul

1985; Salih Bozok, Yaveri Ataturk’u Anlatıyor, İstanbul 2001;

Turk Parlamento Tarihi : TBMM II. Donem 1923-1927 ( haz.

Kazım Ozturk), Ankara 1995, III, 155-156, 617.

ALİ YÜCEL YÜRÜK