Toptaşı Askeri Rüştiyesi



Toptaşı Askeri Rüşdiyesi, Üsküdar Tabaklar Semti’nde Eski Toptaşı Caddesi üzerinde, caddenin Sarı Mehmet Sokağı ile kesiştiği noktada bulunmaktadır.


Toptaşı Askeri Rüştiyesi

 

Toptaşı Askeri Rüştiyesi

 

Toptaşı Askeri Rüşdiyesi, Üsküdar Tabaklar Semti’nde Eski Toptaşı Caddesi üzerinde, caddenin Sarı Mehmet Sokağı ile kesiştiği noktada bulunmaktadır. Toptaşı Askeri Rüşdiyesi binası bugün Sokullu Mehmet Paşa ilköğretim Okuluolarak kullanılmaktadır.

Yapının Tarihçesi

Toptaşı Askeri Rüşdiyesi, H/1292 M/1875- 1876 yılında Sultan Abdülaziz döneminde, istanbul’da açılan dokuz askeri rüşdiyeden biridir. (Konyalı 1977: 301 ve Haskan 2001: 932) Toptaşı Askeri Rüşdiyesi’nin 1875- 1876 yılında Sultan Abdülaziz döneminde açıldığı mermer giriş kapısı üzerindeki Sultan Abdülaziz’in tuğra ve madalyonunun bulunduğu kitabede yazmaktadır. Okul, Toptaşı (Valide-i Atik ) Külliyesi’ne ait olan tabhane binası üzerine inşa edilmiştir. iki katlı olan bu taş yapının üst katı yuvarlak kemerler üzerine oturtulmuştur.

Orta kısmında oldukça büyük bir avlusu vardır. Nizam-ı Cedid ve Sekban-ı Cedid devirlerinde (1793- 1808) Süvari Kışlası olarak kullanılan bina, birçok tadiller ve tamirler görmüş olduğundan ilk yapısından günümüze hemen hemen hiç birşey intikal etmemiştir. Yapılışından 220 yıl sonra Süvari Ocağı’na verilen binanın ne zamana kadar bu ocağa hizmet ettiği belli değildir. Selimiye Kışlası yanındaki Süvari Kışlası 1805 tarihlerinde yapıldıktan sonra ocak orayanakledilmiştir.” (Haskan 2001: 931)

Toptaşı Askeri Rüşdiyesi, 1912- 1913 tarihli Balkan Savaşı sırasında, askeri rüşdiyelerin eğitim faaliyetlerine son verilmesi üzerine kapatılmış, (Sakaoğlu 1993:351- 354) 1914 yılında da mülki (sivil) rüşdiyeye çevrilmiş ve Sokullu Numune Mektebi adını almıştır. (Haskan 2001: 932) Cumhuriyetin ilanıyla kurulan Maarif Vekâleti tarafından Osmanlı imparatorluğu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’ne devreden eski okul binalarına, eğitim yapısı olarak, hizmet verme görevi tekrar yüklenmiş ve bu karar çerçevesinde de Toptaşı Askeri Rüşdiyesi, Cumhuriyetin ilk yıllarında Üsküdar Toptaşı 15. ilkokul adıyla yeniden açılmıştır.

1940 yılında okulun ismi Sokullu Mehmet Paşa ilkokulu olarak değiştirilmiştir. Kısa bir dönem için eğitim ve öğretime kapatılan okul, 1959’da tekrar aynı adla açılmıştır.

1997’de Türk Milli Eğitimi’nde sekiz yıllık kesintisiz eğitim uygulamasına geçilmesiyle, Sokullu Mehmet Paşa ilkokulu’nun ismi, Sokullu Mehmet Paşa ilköğretim Okulu olarak değştirilmiştir. Halen Sokullu Mehmet Paşa ilköğretim Okulu adıyla eğitim hizmetine devam etmektedir.

1898- 1903 yılları ararsında Maarif Nezareti tarafından beş sayı halinde yayınlanan Maarif Salnameleri’nden Toptaşı Askeri Rüşdiyesi’nde, 1898- 1903 tarihleri arasında görev yapan idareciler ile öğretmen isimlerine ve okulun ders programına ulaşmak mümkündür. Ancak öğrenci mevcudu ve okulda çalışan hizmetli sınıfına ait sayısal bir veri bulunmamaktadır. Maarif Salnamlerine göre; Toptaşı Askeri Rüşdiyesi’nde 1898 yılında şevket

Efendi, 1899- 1903 tarihleri arasında ise Hıdır Efendi müdür olarak görev yapmıştır.

 

Ü S K Ü D A R ’ D A N İK İA S K E R İ  R Ü Ş D İY E :

T O P T A Ş I  A S K E R İ R Ü Ş D İY E L E R İ

 

D R . E S M A İ G Ü S P A R M A K S I Z

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

Ü S K Ü D A R S E M P O Z Y U M U V I