Mehmet Paşa Değirmeni Sokak



Tulumbacılar ve Ressam Ali Rıza sokakları ile kesişir. Üsküdar’da Ayazma Camii’ninyanından girilen sokaktan, yokuş aşağı inerek,Harem Sahil Yoluna ulaşılır.


Mehmet Paşa Değirmeni Sokak

Mehmet Paşa Değirmeni Sokak

Tulumbacılar ve Ressam Ali Rıza sokakları ile kesişir. Üsküdar’da Ayazma Camii’ninyanından girilen sokaktan, yokuş aşağı inerek,Harem Sahil Yoluna ulaşılır. Sokağın adının hikayesine gelince… Rum Mehmet Paşa Camii’nin hamamının külhanına çıkan dik merdivenlerin yanında bir kuyu görülmektedir. Hamamın suyu eski dehlizin derinliklerinden gelmekte idi. Suyun bu ilk geldiği eski değirmenli dehlizden dolayı önündeki sokağa bu değirmenle birlikte, bunu yaptıran sadrazam Rum Mehmet Paşa’nın adı verilmişti. Bir başka deyişle Rum Mehmet Paşa Camii ve Hamamına ilk suyun geldiği yere Mehmet Paşa Değirmeni Sokağı adı verilmiştir. Bu sokakta bulunan Rum Mehmet Paşa Camii, Hamamı, Ayazma Sarayı en önemli tarihî binalardır. Ayazma Sarayı, Ayazma ismiyle anılan ünlü semtte idi. Semt, ismini Mehmet Paşa Değirmeni Sokağı ile Tulumbacılar Sokağı’nın birleştiği yerde bulunan bir apartman bahçesindeki ayazmadan almıştır. Ayazma Sarayı, Ayazma Camii’nin sol tarafında idi. Ayazma Mektebi de bu sokaktadır. Mektep, Ayazma Camii’nin kıblesi tarafında ve Ressam Ali Rıza Bey Sokağı ile Mehmet Paşa Değirmeni Sokağı arasındadır. Ayazma Camii ile aynı zamanda yapılmıştır. Yirmidokuz ayda tamamlanan bu inşaata, 4 Ağustos 1758 tarihinde, büyük bir merasim ile başlanmış ve 1761 yılı ocak ayının sonlarında bitirilmiştir. Ahşap olan mektep, 156 yıl sıbyan okulu olarak vazife gördükten sonra ihtiyaca cevap vermediği için 1915 yılında yıktırılarak yerine Müdafaa-i Milliye parası ile şimdiki bina yapılmıştır. Mimarı meşhur Kemaleddin Bey’dir. Cumhuriyet Dönemi’nde “Üsküdar 21. İlk Mektebi” ismini alan okula sonradan “Cumhuriyet İlkokulu” adı verilmiştir. Üç katlı yapının bir bölümüne, 1975 tarihinde “Üsküdar Ortaokulu” açılmıştır. Okulun bahçesi, yol aşırı yerde ve mektebin arka tarafındaki Bükücüler Çarşısı’nın bulunduğu yerde idi. Bu iş yerleri de cami ile beraber yapılmıştır. Okulun sağ tarafında, Mimar Sinan zamanında kaldığı tahmin edilen biri küçük, diğeri ise büyük iki su haznesi ve Ayazma Hamamı bulunmaktadır. Sokakta günümüze ulaşamayan eserlerden biri demeşhur “Basmacılar Çarşısı”dır. Basmacı ailesinin pîri Basmacılar kethüdası Mehmet Usta olup, 1174 (1761) tarihinde yaptırılan Basmacılar Çarşısı’nın da reisi idi. Ayazma Camii’nin vakfı olan çarşı, camiin hemen yanında ve Tulumbacılar Sokağı ile Mehmet Paşa Değirmeni Sokağı arasında bulunuyordu. Sokakta bulunan önemli tarihî eserlerden biri de Sultan III. Mustafa Çeşmesi’dir. III. Mustafa tarafından Barok Üslûpla inşa ettirilmiştir. Som mermerden yapılan ve kemeri olmayan çeşmenin ayna taşı dikdörtgen prizması şeklinde olup dışarı taşırılmıştır. Üzerinde dört satır halinde hazırlanmış sekiz mısralı kitabe bulunur. Tarihi Ayazma Karakolu da bu sokak üzerindedir.